Mỗi mùa tổng kết năm học, hàng nghìn phụ huynh hào hứng chia sẻ giấy khen, bảng điểm của con lên mạng xã hội. Tuy nhiên, niềm tự hào ấy đôi khi lại vô tình tạo ra những rủi ro về lộ lọt thông tin cá nhân, khiến trẻ em trở thành mục tiêu của các hành vi lừa đảo và xâm hại trên không gian mạng.

Những ngày cuối năm học, mạng xã hội lại ngập tràn hình ảnh giấy khen, bảng điểm cùng những lời chúc mừng, tự hào dành cho các em học sinh đạt thành tích cao. Đây là khoảnh khắc ý nghĩa đối với mỗi gia đình, nhưng cũng là thời điểm các chuyên gia an ninh mạng liên tục đưa ra cảnh báo về nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân của trẻ em.

Theo cảnh báo của Trung tâm Ứng cứu khẩn cấp không gian mạng Việt Nam (VNCERT/CC), một phần đáng kể dữ liệu cá nhân của trẻ em bị phát tán trên môi trường mạng hiện nay bắt nguồn từ việc người lớn vô tình công khai thông tin của con em mình trên các nền tảng mạng xã hội.

Chỉ một bức ảnh giấy khen hoặc bảng điểm được đăng tải công khai cũng có thể làm lộ hàng loạt thông tin quan trọng như họ tên, ngày tháng năm sinh, trường học, lớp học, mã số học sinh, hình ảnh khuôn mặt và nhiều dữ liệu nhận diện khác. Với các đối tượng xấu, đây là nguồn thông tin có giá trị để xây dựng các kịch bản lừa đảo ngày càng tinh vi.

Từ những dữ liệu thu thập được trên mạng xã hội, các đối tượng có thể tạo lập một “hồ sơ số” tương đối đầy đủ về trẻ và gia đình. Đây là cơ sở để chúng thực hiện các cuộc gọi giả danh giáo viên, cán bộ nhà trường hoặc nhân viên y tế, thông báo học sinh gặp tai nạn, cần cấp cứu khẩn cấp và yêu cầu phụ huynh chuyển tiền.

Khi nắm rõ họ tên, trường lớp và một số thông tin cá nhân của học sinh, các cuộc gọi này trở nên thuyết phục hơn, khiến nhiều phụ huynh hoang mang, mất cảnh giác và dễ sập bẫy.

Không chỉ đối mặt với nguy cơ lừa đảo, việc công khai hình ảnh và thông tin sinh hoạt của trẻ còn có thể tạo điều kiện để các đối tượng xấu tiếp cận, theo dõi hoặc thực hiện các hành vi quấy rối, xâm hại ngoài đời thực.

Đáng lo ngại hơn, trong bối cảnh công nghệ trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, hình ảnh của trẻ em có thể bị thu thập để tạo lập tài khoản giả mạo hoặc bị sử dụng trong các sản phẩm ảnh, video giả nhằm phục vụ mục đích lừa đảo, bôi nhọ danh dự hoặc tống tiền.

Trước thực trạng trên, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Quảng Ninh khuyến cáo các bậc phụ huynh cần hạn chế đăng tải công khai giấy khen, bảng điểm hoặc các tài liệu chứa thông tin cá nhân của trẻ. Trường hợp muốn chia sẻ niềm vui với người thân, bạn bè, nên chủ động che mờ hoặc loại bỏ các thông tin nhận diện như họ tên, ngày sinh, trường học, lớp học và mã số học sinh.

Bên cạnh đó, phụ huynh cần thiết lập chế độ riêng tư phù hợp trên các tài khoản mạng xã hội, chỉ chia sẻ thông tin trong phạm vi cần thiết; đồng thời nâng cao cảnh giác với các cuộc gọi, tin nhắn từ người lạ liên quan đến con em mình, đặc biệt là những trường hợp yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị cha mẹ thường xuyên hướng dẫn trẻ kỹ năng bảo vệ thông tin cá nhân, sử dụng mạng xã hội an toàn và nhận biết những dấu hiệu bất thường trên môi trường số.

Trong thời đại mọi thông tin đều có thể được số hóa và lan truyền chỉ trong vài giây, sự cẩn trọng của cha mẹ chính là lớp bảo vệ đầu tiên và hiệu quả nhất đối với trẻ em. Một bức ảnh chia sẻ niềm vui hôm nay có thể mang lại nhiều lượt tương tác, nhưng việc bảo vệ an toàn cho con em mình mới là điều quan trọng hơn cả.