Từ vài giây âm thanh đến một “danh tính” giả

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) cảnh báo, tội phạm đang gia tăng việc sử dụng Deepfake và AI để phục vụ các hoạt động lừa đảo. Chỉ với khoảng 10 giây âm thanh được thu thập từ mạng xã hội, kẻ xấu có thể nhân bản giọng nói, tạo video giả mạo giống người thật, thậm chí tìm cách vượt qua một số bước xác thực sinh trắc học.

Đáng chú ý, trên các chợ đen trực tuyến đã xuất hiện những “bộ công cụ danh tính tổng hợp”, kết hợp khuôn mặt do AI tạo, giọng nói nhân bản và dữ liệu sinh trắc học. Chi phí thấp khiến công nghệ giả mạo không còn là công cụ chỉ dành cho những đối tượng có kỹ thuật cao.

Theo Interpol, Deepfake và AI đang giúp các nhóm tội phạm mở rộng quy mô hoạt động, với mức lợi nhuận có thể cao gấp 4,5 lần so với một số thủ đoạn lừa đảo truyền thống.

Khi Deepfake giả mạo cả uy tín của báo chí

Không chỉ phục vụ mục đích chiếm đoạt tài sản, Deepfake còn đang được sử dụng để giả mạo người nổi tiếng, người dẫn chương trình, phóng viên và các cơ quan báo chí, truyền thông nhằm phát tán thông tin sai sự thật.

Thời gian qua, hình ảnh biên tập viên Minh Hằng của Ban Thời sự VTV cũng bị lợi dụng để tạo một video giả mạo, trong đó phát tán nội dung không đúng sự thật. Video có thể được nhận diện qua một số dấu hiệu bất thường như: khẩu hình không khớp với lời nói, giọng đọc thiếu tự nhiên; logo VTV1 cũng bị ghép sai vị trí, mẫu và kích thước. Trước đó, hình ảnh nhiều người dẫn chương trình và các nội dung phát sóng của VTV cũng từng bị cắt ghép, giả mạo bằng công nghệ AI.

Đây không đơn thuần là câu chuyện làm giả một video. Nguy hiểm hơn, kẻ xấu đang lợi dụng chính uy tín của các cơ quan báo chí chính thống để đánh cắp niềm tin của công chúng. Một video mang hình ảnh người dẫn quen thuộc, logo quen thuộc hay cách thể hiện giống chương trình thật có thể khiến người xem mất cảnh giác và tin rằng thông tin phía sau đó là chính xác.

Ông Vũ Ngọc Sơn - Hiệp hội An ninh mạng quốc gia - cho rằng, mỗi người cần hình thành một “kháng thể số” để nhận biết đâu là thật, đâu là giả. Đặc biệt, cần cảnh giác với những video có nội dung bất thường, quá sốc, giật gân hoặc đưa ra những thông tin khó tin.

3 bước để không trở thành nạn nhân của Deepfake

Xác minh nguồn: Thông tin xuất phát từ đâu? Có được đăng tải trên website, tài khoản hoặc kênh chính thức của cơ quan, tổ chức đó hay không?

Tìm dấu hiệu bất thường: Quan sát khẩu hình, giọng nói, ánh sáng, chuyển động khuôn mặt và hình ảnh nhận diện. Những chi tiết thiếu tự nhiên có thể là dấu hiệu của nội dung giả mạo.

Đặt câu hỏi về mục đích: Nội dung có đang thúc giục chuyển tiền, đầu tư, mua hàng, cung cấp thông tin cá nhân hay lan truyền một thông tin gây sốc? Càng có yếu tố thúc ép hoặc kích động, càng cần kiểm chứng trước khi tin và chia sẻ.

Công nghệ AI càng phát triển, việc phân biệt thật - giả bằng mắt thường càng trở nên khó khăn. Vì vậy, đừng vội tin chỉ vì “mắt thấy, tai nghe”. Hãy kiểm chứng nguồn, đối chiếu thông tin và bình tĩnh trước những nội dung gây sốc hoặc thúc giục hành động. Trong thời đại Deepfake, thứ bị đánh cắp không chỉ có thể là tiền bạc, mà còn là niềm tin.