Sao Mai không chỉ là một cuộc thi âm nhạc có bề dày lịch sử, mà còn sở hữu kho tài nguyên văn hóa, nghệ sĩ và âm nhạc giá trị. Nhà báo Đức Hòa, Phó Trưởng Ban Văn nghệ, Đài THVN đã chia sẻ định hướng đưa Sao Mai trở thành một IP văn hóa của VTV.

VTV đang định hướng Sao Mai trở thành một IP văn hóa. Vậy điều gì khiến anh cho rằng đây là thời điểm phù hợp để thực hiện bước chuyển này?

Tôi nghĩ rằng, bước chuyển từ một cuộc thi truyền hình truyền thống sang một tài sản trí tuệ văn hóa (Cultural IP) vào thời điểm này không phải là một sự ngẫu nhiên, mà là yêu cầu tất yếu xuất phát từ ba yếu tố: hành vi khán giả, phát triển hạ tầng số và mô hình kinh doanh truyền thông mới.

Sự thay đổi về hạ tầng và hành vi công chúng: Khán giả thế hệ mới (Gen Z, Gen Alpha) không còn tiếp cận âm nhạc theo khung giờ phát sóng cố định. Họ tiêu thụ nội dung theo dạng mảnh nhỏ , tương tác đa nền tảng và đòi hỏi tính trải nghiệm trực tiếp. Nếu Sao Mai chỉ dừng lại ở mô hình phát sóng truyền thống 2 năm một lần, thương hiệu sẽ rơi vào tình trạng "ngủ" giữa các mùa giải, đánh mất sự kết nối liên tục với công chúng.

Chiến lược chuyển đổi số của VTV (Trọng tâm VTVgo): Việc định vị Sao Mai thành IP là hạt nhân để VTVgo chuyển mình từ một hạ tầng xem lại thành một hệ sinh thái nội dung số năng động. Sao Mai đóng vai trò là nguồn nội dung nuôi dưỡng VTVgo bằng các sản phẩm phái sinh, hậu trường, tương tác thời gian thực và cá nhân hóa trải nghiệm người dùng. Bài học từ thị trường quốc tế: Đài Truyền hình Hồ Nam (Trung Quốc) vận hành. Sóng Gió tới mùa hè hay Anh trai vượt ngàn chông gai là các show không phải diễn ra rồi kết thúc. Họ biến chúng thành các IP văn hóa lõi, từ đó phát triển hệ sinh thái ứng dụng Mango TV, chuỗi concert tour, sản phẩm thương mại phái sinh, và các nhóm nhạc hoạt động dài hạn. Mango TV sống khỏe và độc lập chính nhờ năng lực thương mại hóa toàn diện các IP này. Sao Mai của VTV đang đứng trước cơ hội và sứ mệnh tương tự: trở thành IP trên hệ sinh thái VTVgo. 

Nhà báo Đức Hòa - Phó Trưởng Ban Văn nghệ - Đài THVN.

Nếu không chỉ dừng lại ở một cuộc thi âm nhạc theo mùa, anh hình dung hệ sinh thái Sao Mai trong những năm tới sẽ được phát triển theo hướng nào? 

Hệ sinh thái Sao Mai những năm tới sẽ không vận hành theo trục thời gian tuyến tính (bắt đầu - thi - kết thúc), mà vận hành theo mô hình vòng tròn giá trị gia tăng liên tục dựa trên 3 tầng chính: 

Tầng 1 - Chương trình lõi: Đóng vai trò là "phễu" thu hút truyền thông và phát hiện tài năng. Chương trình truyền hình thực tế sẽ được làm mới về format, tăng cường tính cạnh tranh, hậu trường chân thực, chú trọng câu chuyện âm nhạc và cá tính nghệ thuật của từng thí sinh thay vì chỉ tập trung vào kỹ thuật thanh nhạc thuần túy trên sân khấu. 

Tầng 2 -Tài sản số và Trải nghiệm đa nền tảng: Phát triển hệ sinh thái nội dung độc quyền trên VTVgo. Khán giả không chỉ xem đêm thi mà còn xem quá trình đào tạo, trải nghiệm, các sản phẩm thực tế ảo, các bản thu âm chất lượng cao phát hành trên các nền tảng streaming âm nhạc. VTVgo sẽ là nơi diễn ra các hoạt động bình chọn tương tác, bình luận trực tiếp cùng chuyên gia, và thưởng thức các nội dung phái sinh mà sóng truyền hình quốc gia không đủ thời lượng thể hiện. 

Tầng 3 - Hệ sinh thái Thương mại & Cộng đồng: Đưa Sao Mai đi vào đời sống thực thông qua: Chuỗi Concert Tour & Festival Âm nhạc: Các đêm nhạc Sao Mai Festival định kỳ tại các vùng văn hóa (Tây Bắc, Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long...), kết hợp du lịch trải nghiệm văn hóa bản địa. Hệ thống Đào tạo & Ươm mầm: Mở rộng thành một trung tâm/học viện âm nhạc uy tín, nơi các cựu thí sinh tài năng tham gia giảng dạy, định hướng cho các thế hệ trẻ tiếp theo. Thương mại hóa IP: Bản quyền ca khúc phối mới, vật phẩm lưu niệm, nội dung số có phí (VIP membership trên VTVgo). 

Trưởng ban Văn nghệ, nhà báo Vọng Ngàn - Trưởng ban tổ chức Sao Mai 2026 trao đổi với ê kíp sản xuất trong đêm Liveshow 1.

Êkíp Sao Mai 2026.

Sao Mai sở hữu một "di sản" vô giá sau nhiều năm: Hàng nghìn tư liệu hình ảnh, hàng trăm giọng hát đỉnh cao và kho bản phối âm nhạc Việt Nam đồ sộ.

- Nhà báo Đức Hòa -

Để tài nguyên này không rơi vào tình trạng "tài sản đóng băng", cần áp dụng chiến lược tái tạo giá trị: Số hóa và Ứng dụng Công nghệ/AI: Toàn bộ tư liệu âm thanh, hình ảnh lịch sử của Sao Mai qua các thời kỳ sẽ được số hóa chất lượng cao . Công nghệ AI có thể được ứng dụng để phục chế các tư liệu cũ, tạo ra các bản thu song ca vượt thời gian giữa các thế hệ Sao Mai (ví dụ: màn kết hợp giữa một huyền thoại Sao Mai thập niên 90 và một thí sinh Gen Z hiện tại). Đóng gói Format nội dung mới từ kho tư liệu: Xây dựng các chuỗi chương trình phái sinh như Sao Mai Remix, Hành trình Sao Mai…. 

Đây là nơi các bản phối kinh điển được các nhà sản xuất âm nhạc trẻ làm mới lại theo phong cách hiện đại (Lo-fi, Chillhop, Electronic Folk), đưa các bài hát cách mạng, dân ca vào Playlist cá nhân của giới trẻ. Xây dựng "ngân hàng" âm nhạc Sao Mai: Nơi lưu trữ và khai thác bản quyền các bản phối, sáng tác mới xuất hiện trong cuộc thi, biến chúng thành tài sản thương mại có thể phân phối trên các nền tảng âm nhạc trực tuyến toàn cầu (Spotify, Apple Music, YouTube Music). 

Với các thí sinh, liệu VTV có định hướng đồng hành lâu dài sau cuộc thi để những gương mặt bước ra từ Sao Mai trở thành một phần của chính IP này? Và việc đó sẽ được triển khai như thế nào? 

Khác biệt lớn nhất giữa một Show thông thường và một IP Văn hóa nằm ở cách làm với "đầu ra" của tài năng. Show kết thúc khi trao giải; IP mở ra một chu kỳ sống mới cho nghệ sĩ. Mô hình Quản lý & Đồng hành linh hoạt: VTV không đóng vai trò một công ty quản lý đóng kín đòi hỏi độc quyền toàn bộ, mà đóng vai trò là Đối tác Chiến lược & Hạ tầng bệ phóng. VTV cung cấp cho nghệ sĩ Sao Mai sân khấu đỉnh cao (các chương trình nghệ thuật lớn của Quốc gia, các Festival), hạ tầng truyền thông rộng khắp và bảo chứng uy tín thương hiệu. 

Xây dựng Mạng lưới nghệ sĩ Sao Mai: Thành lập một cộng đồng nghệ sĩ gắn liền với tên gọi Sao Mai. Các thí sinh bước ra từ cuộc thi sẽ ký kết hợp đồng hợp tác chiến lược theo từng dự án (dự án Album, Concert Tour, Chương trình trao đổi văn hóa quốc tế).

Một số thí sinh trong đêm Liveshow 1 Sao Mai 2026.

Cơ chế "Nghệ sĩ đồng sáng tạo IP": Thí sinh trưởng thành từ Sao Mai sẽ tiếp tục quay trở lại làm Giám khảo, Huấn luyện viên, Producer hoặc đại sứ cho các chiến dịch cộng đồng của IP. Thực tế từ Đài Hồ Nam cho thấy, thành công của các ngôi sao như Trương Kiệt, Lý Vũ Xuân hay Trương Lương Dĩnh đều gắn liền với việc Đài liên tục tạo điều kiện cho họ xuất hiện trong các dự án lớn, giúp nghệ sĩ giữ hình ảnh và Đài giữ được giá trị IP. 

Theo anh, làm thế nào để phát triển IP Sao Mai vừa có sức hấp dẫn với khán giả trẻ, vừa giữ được giá trị văn hóa và bản sắc riêng? 

Tôi cho rằng cốt lõi IP Sao Mai là việc phải giữ vững với văn hóa dân tộc nhưng nói bằng ngôn ngữ âm nhạc của thời đại. Tư duy Làm mới Văn hóa: Giữ giá trị cốt lõi về tinh thần, tư tưởng và chất liệu âm nhạc dân gian/thính phòng/nhạc nhẹ Việt Nam, nhưng thay đổi phương thức thể hiện. 

Âm nhạc dân gian không nhất thiết phải biểu diễn thuần thục theo cách cổ truyền, mà có thể kết hợp với World Music, Fusion Jazz, hay Electronic Synth. Thính phòng có thể kết hợp với Pop Orchestra để tiếp cận gần hơn với tai nghe của giới trẻ. Đưa vai trò của Giám đốc âm nhạc và Producer trẻ lên hàng đầu: Trao quyền cho những nhà sản xuất âm nhạc trẻ, am hiểu xu hướng thế giới nhưng tôn trọng văn hóa Việt. Họ sẽ là những "kiến trúc trúc sư" giúp dàn dựng các tiết mục vừa đạt trình độ chuyên môn cao, vừa có tính hiện đại, dễ tạo xu hướng trên các nền tảng mạng xã hội. 

Sao Mai cũng phải kể được câu chuyện văn hóa bởi khán giả trẻ không chỉ nghe hát, họ muốn nghe câu chuyện đằng sau bài hát. Sao Mai phải lồng ghép các yếu tố khám phá văn hóa vùng miền, lịch sử các dòng nhạc, câu chuyện về các nghệ nhân dân gian thông qua góc nhìn chân thực, hiện đại của chính các thí sinh trẻ.

- Nhà báo Đức Hòa - 

Nếu nhìn về 5-10 năm tới, anh kỳ vọng Sao Mai sẽ tạo ra những giá trị gì để có thể nói rằng đây không chỉ là một cuộc thi âm nhạc lâu năm mà thực sự đã trở thành một IP văn hóa của VTV? 

Theo tôi, nếu triển khai đúng định hướng chiến lược, trong 5 đến 10 năm tới, Sao Mai sẽ định hình vị thế của mình để đạt được 4 giá trị định lượng và định tính: Một Thương hiệu Văn hóa Quốc gia độc lập và bền vững: Sao Mai không còn phụ thuộc vào thời lượng phát sóng trên VTV1/VTV3, mà tồn tại như một thương hiệu âm nhạc tự chủ, có sức sống thương mại riêng, tự cân đối tài chính và tạo ra lợi nhuận thông qua khai thác bản quyền, sự kiện và hợp tác chiến lược. 

Êkíp thực hiện Sao Mai 2026.

Trọng tâm thu hút người dùng cho Hạ tầng Số VTVgo: Sao Mai trở thành một trong những tài sản nội dung quan trọng nhất thúc đẩy chỉ số người dùng hàng tháng và thời gian sử dụng trên VTVgo, minh chứng cho năng lực sản xuất nội dung số của VTV. 

Thước đo và Bệ phóng Tài năng âm nhạc Việt: Giữ vững vị thế là cuộc thi âm nhạc có tính chuyên môn cao của Việt Nam, nơi định hình các xu hướng nghệ thuật lành mạnh, là điểm đến mơ ước của mọi tài năng âm nhạc muốn khẳng định giá trị thực lực.

Sản phẩm Mũi nhọn trong Xuất khẩu Văn hóa: Sao Mai phát triển đủ tầm để đại diện cho âm nhạc Việt Nam tham gia các Liên hoan Âm nhạc Quốc tế, thực hiện các chuyến lưu diễn quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới, tương tự cách các đài truyền hình lớn như NHK (Nhật Bản) hay KBS (Hàn Quốc) sử dụng các chương trình âm nhạc đỉnh cao của họ để lan tỏa sức mạnh mềm văn hóa.

Cảm ơn anh về cuộc trò chuyện!