Dù kinh tế toàn cầu vẫn duy trì tăng trưởng và tỷ lệ thất nghiệp ở nhiều quốc gia chưa tăng đột biến, cơ hội việc làm dành cho người trẻ, đặc biệt là sinh viên mới tốt nghiệp, đang ngày càng thu hẹp. Sự phát triển của AI, xu hướng tuyển dụng thận trọng cùng áp lực cạnh tranh gia tăng khiến hành trình từ giảng đường đến nơi làm việc trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Tại Mỹ, nhiều người trẻ phải mất hàng tháng mới tìm được việc làm. Theo các chuyên gia tuyển dụng, thời gian trung bình để nhận được lời mời làm việc đầu tiên đã tăng từ 57 ngày lên 108 ngày chỉ trong một năm. Không chỉ cạnh tranh với bạn đồng trang lứa, sinh viên mới ra trường còn phải đối đầu với những lao động có kinh nghiệm vừa mất việc.

Tình trạng tương tự diễn ra tại Hàn Quốc, nơi tỷ lệ việc làm của lao động dưới 29 tuổi giảm liên tiếp trong 24 tháng - mức suy giảm dài nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Trong khi đó, Trung Quốc đang đối mặt với áp lực từ số lượng sinh viên tốt nghiệp kỷ lục, lên tới khoảng 12,7 triệu người trong năm nay.

Người trẻ chấp nhận làm trái ngành

Áp lực việc làm khiến nhiều người trẻ phải điều chỉnh kỳ vọng nghề nghiệp. Tại Mỹ, hơn 40% cử nhân mới tốt nghiệp đang làm các công việc không yêu cầu bằng đại học - mức cao nhất kể từ năm 2020.

Các chuyên gia cảnh báo việc chấp nhận những công việc dưới trình độ trong giai đoạn đầu sự nghiệp có thể tạo ra "vết sẹo thu nhập", ảnh hưởng đến mức lương và cơ hội thăng tiến trong nhiều năm sau đó.

Tại Trung Quốc, xu hướng này cũng ngày càng rõ nét. Một thông báo tuyển dụng hai vị trí chăn cừu tại Nội Mông với mức lương khoảng 2.400 USD/tháng đã thu hút hơn 1.000 hồ sơ chỉ trong 48 giờ, trong đó khoảng 10% ứng viên có bằng đại học.

Thích nghi trở thành kỹ năng quan trọng nhất

Theo các chuyên gia, việc làm trái ngành hay hạ thấp kỳ vọng chỉ là giải pháp tạm thời. Trong bối cảnh AI và công nghệ đang định hình lại thị trường lao động, khả năng thích nghi mới là yếu tố quyết định.

Doanh nghiệp ngày càng ưu tiên những ứng viên có kỹ năng AI, tư duy liên ngành và khả năng giao tiếp, hợp tác hiệu quả. Trong tương lai gần, hiểu và sử dụng AI có thể trở thành yêu cầu cơ bản giống như kỹ năng tin học văn phòng hiện nay.

Song song với đó, nhiều doanh nghiệp cũng chủ động tham gia vào quá trình đào tạo nhân lực ngay từ khi sinh viên còn ngồi trên ghế nhà trường nhằm thu hẹp khoảng cách giữa kiến thức học thuật và nhu cầu thực tế.

Nhiều quốc gia tăng tốc hỗ trợ thanh niên

Trước áp lực việc làm ngày càng lớn, nhiều chính phủ đã triển khai các chương trình hỗ trợ quy mô lớn cho lao động trẻ.

Tại Trung Quốc, chiến dịch hỗ trợ việc làm kéo dài 100 ngày dành cho sinh viên tốt nghiệp năm 2026 dự kiến cung cấp hơn 5 triệu cơ hội việc làm thông qua hàng nghìn hội chợ tuyển dụng trên cả nước. Trong khi đó, Hàn Quốc triển khai chương trình "Youth New Deal", hỗ trợ khoảng 100.000 thanh niên thông qua đào tạo kỹ năng, thực tập và các chính sách khuyến khích doanh nghiệp tuyển dụng lao động trẻ.

Thị trường lao động toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ và những biến động kinh tế. Cơ hội vẫn tồn tại, nhưng để nắm bắt được cơ hội đó, người trẻ sẽ cần nhiều hơn một tấm bằng đại học, đó là khả năng học hỏi liên tục, thích nghi nhanh và sẵn sàng thay đổi.