Cảnh báo được các cơ quan thực thi pháp luật và chuyên gia pháp lý đưa ra tại Hội thảo Phòng chống lừa đảo và thiên tai 2026 tổ chức ở Los Angeles (Mỹ) ngày 26/1, trong bối cảnh các chiêu thức lừa đảo qua viễn thông và mạng xã hội ngày càng tinh vi. Một trong những thủ đoạn đáng lo ngại nhất hiện nay là “cuộc gọi im lặng”.

Khi đầu dây bên kia… không nói gì

Ông Wei-Lin Wu, Cục trưởng Cảnh sát Khu học chánh Compton, mô tả kịch bản quen thuộc: điện thoại đổ chuông từ một số lạ, bạn bắt máy nhưng phía bên kia hoàn toàn im lặng. Phản xạ tự nhiên của nhiều người là cất tiếng hỏi: “Alo?”, “Ai đấy?”, “Có nghe tôi nói không?”. Chính khoảnh khắc tưởng như vô hại ấy lại mở cánh cửa cho rủi ro.

Theo ông Wu, trong thời đại lừa đảo trực tuyến lan rộng, người nhận cuộc gọi từ số không quen nên chờ đối phương lên tiếng trước, đặc biệt tránh nói những từ khẳng định như “yes”, “vâng” hay “có”.

“Nếu bạn lên tiếng, sẽ có hai nguy cơ xảy ra” - ông cảnh báo. Thứ nhất, hệ thống tự động của kẻ gian sẽ xác nhận số điện thoại đang hoạt động và có người thật sử dụng. Thông tin này nhanh chóng được đưa vào danh sách “con mồi tiềm năng”, thậm chí bị rao bán cho các đường dây lừa đảo khác. Nguy hiểm hơn, câu trả lời “vâng” hoặc “có” có thể bị ghi âm, sau đó được dùng để giả mạo giọng nói khi vượt qua các câu hỏi bảo mật của ngân hàng, thẻ tín dụng hoặc dịch vụ tiện ích nhằm chiếm đoạt tài sản.

“Cách xử lý tốt nhất là không nghe số lạ. Nếu đã bắt máy mà thấy im lặng, hãy giữ im lặng rồi dập máy. Đừng sợ lỡ việc người thực sự cần tìm bạn sẽ lên tiếng hoặc để lại tin nhắn” - ông Wu nhấn mạnh.

“Nuôi con mồi” suốt nhiều tháng

Bên cạnh bẫy cuộc gọi, ông Chen Hsi-chieh, Thư ký pháp lý của Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc tại Los Angeles, cảnh báo về thủ đoạn đang lan rộng toàn cầu mang tên “pig butchering” tạm dịch là “mổ lợn”. Chiêu thức này không đánh nhanh thắng nhanh mà dựa trên sự kiên nhẫn. Kẻ lừa đảo tiếp cận nạn nhân qua mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin, giả làm bạn bè, người yêu, thậm chí tri kỷ. Chúng trò chuyện suốt nhiều tháng để xây dựng niềm tin, trước khi tung “đòn quyết định”.

“Khi mối quan hệ đủ thân, chúng sẽ dựng lên những tình huống khẩn cấp như người thân gặp nạn, cần tiền chữa bệnh, hoặc rủ rê đầu tư sinh lời cao” - ông Chen nói.

Theo chuyên gia này, các vụ lừa đảo tài chính thường tuân theo một khuôn mẫu: yêu cầu tải ứng dụng hoặc nền tảng lạ; cam kết lợi nhuận “chắc thắng”, cao bất thường; đề nghị chuyển tiền vào tài khoản cá nhân hoặc ở nước ngoài; đồng thời khuyên nạn nhân giữ bí mật với gia đình, người thân.

“Đó là chuỗi dấu hiệu đỏ rất điển hình. Chỉ cần xuất hiện một trong số này, người dân phải lập tức cảnh giác” - ông Chen lưu ý.

Giả mạo người nổi tiếng để… tặng quà

Một xu hướng khác cũng đang bùng nổ là mạo danh người nổi tiếng. Kẻ gian tự xưng là CEO hãng hàng không, doanh nhân giàu có hay tỷ phú, hứa tặng sách, quà lưu niệm, thẻ VIP hoặc vé du lịch miễn phí.

“Đừng tin vào những bữa trưa miễn phí” - ông Chen cảnh báo thẳng thắn - “Những chương trình tặng quà có người nổi tiếng ‘bảo chứng’ trên mạng xã hội hiện nay, 99% là giả mạo nhằm đánh cắp thông tin cá nhân hoặc lừa phí vận chuyển”.

Cảnh giác vẫn là lớp phòng thủ tốt nhất

Từ các cuộc gọi im lặng cho tới những mối quan hệ ảo kéo dài hàng tháng, các chuyên gia tại hội thảo đều thống nhất: tội phạm công nghệ cao đang tận dụng chính sự lịch sự, tò mò và lòng tin của con người.

Trong bối cảnh đó, nguyên tắc quan trọng nhất vẫn là: không vội trả lời số lạ; không cung cấp thông tin cá nhân qua điện thoại hay mạng xã hội; không chuyển tiền khi chưa kiểm chứng; luôn tham khảo ý kiến người thân hoặc cơ quan chức năng khi thấy dấu hiệu bất thường.

Chỉ một giây cảnh giác, đôi khi bắt đầu từ việc không nói “vâng”, có thể là ranh giới giữa an toàn và mất trắng.